Daar word op die oomblik in die kerk meer gepraat oor self-ontplooiing as oor self-opoffering.-Anon.......As ‘n kerk haar woorde begin devalueer, dan word die kerk ‘n ramp vir die volk. - K Schilder

1/03/2009

FUNDAMENTALISME - Frits Gaum

BEELD By: Fundamentalisme Jan 02 2009
Frits Gaum

"...Is dit regtig die keuse om ’n “fundamentalis” te wees en in die postmoderne Europa te dink mense sal dan hul vrae opskort en begin glo, of om ’n ronddobberende twyfelaar te wees? Wat, op die keper beskou, word bedoel met “fundamentalisme” en is dit ’n geneesmiddel vir twyfel?
“Fundamentalisme” is ’n oorwerkte begrip wat links en regs gebruik word sonder dat behoorlik nagedink word wat ons regtig daarmee bedoel. Dit gebeur deesdae in doodgewone geloof dat daar ’n God is wat aan die begin op die een of ander manier dinge aan die gang gesit het (“geskep” het) as “fundamentalisties” afgemaak word.
“Kreasionisme” is die doodgooiwoord wat gebruik word, teenoor evolusionisme wat wetenskaplik bewys kan word en glo soos ’n paal bo water staan. En wie Sondagoggend in die kerk opstaan en saam met sowat die hele Christenheid op aarde die Twaalf Artikels as sy en haar geloof bely (“Ek glo in God die Vader, die Almagtige, die Skepper van die hemel en die aarde . . .”) is, volgens hierdie siening, eintlik niks anders as ’n fundamentalis nie.
Dit is bog. Ek bedoel: Só ’n siening is bog..." Lees verder by Opmerkings.
Mart.

12 comments:

Mart said...

Gaum gaan voort en sê: "Christelike fundamentalisme het wel ’n negatiewe betekenis, soos ook ander vorme van fundamentalisme, maar geloof dat daar ’n God is, en dat die Twaalf Artikels die saaklike samevatting van ons ware Christelike geloof is, is nie fundamentalisme nie. Dit is doodeenvoudig geloof, ja. Soos Christene al 2 000 jaar lank bely dat dit is wat hulle glo. En soos hulle dit sal bely totdat die Here Jesus weer kom.
Christelike fundamentalisme het goeie kenmerke. Dit beteken byvoorbeeld dat die basiese waarhede van die Christelike geloof met klem aanvaar word.
Fundamentaliste hou nie daarmee rekening nie dat Genesis eerder wil sê dat God geskep het as hoe God geskep het; eerder dat God van die allervroegste tye by mense betrokke was as hoe dit alles presies gebeur het. En Openbaring wil sê dat God ook aan die einde van die geskiedenis daar sal wees, nie soseer hoe nie.
Fundamentaliste haal Bybelverse ook dikwels onhistories en wetties aan sodat dit die Bybel laat buikspreek . . . en dan staan daar glad nie wat daar staan nie!
Dit is meermale oor etiese sake dat fundamentaliste en ander Christene bots. Dit is immers nie altyd duidelik wát God deur die Bybel vir Christene vandag wil sê nie.
Oor kernenergie of menslike kloning is daar nie klinkklare Bybelse opdragte nie. Wel het die Bybel ’n sentrale morele boodskap waarna ons – saam met ander gelowiges! – luisterend moet soek om in die lig daarvan nuwe morele riglyne oor eietydse kwessies te formuleer. Maar fundamentaliste is gewoonlik ongeduldig oor so ’n versigtige, meer beskeie benadering. Want hulle weet wat die Bybel sê, en basta verder.
Fundamentaliste aanvaar moeilik dat die Bybel in 2008 in bepaalde opsigte anders verstaan word as wat dit in, sê, 1908 die geval was. Die Bybel is mos onveranderlik en staan altyd vas!
Ja, daar is kernsake wat ons nie anders as honderd jaar gelede kan verstaan sonder dat die bodem onder ons geloof uitval nie. Dit is veral sake wat te doen het met Jesus Christus wie se geboorte ons pas herdenk het. Maar die meeste Afrikaanse Christene verstaan die Bybel se boodskap oor die Sabbat, of oor die vrou as predikant, of oor hoedlose vroue in die kerk, of oor slawerny, of oor apartheid, deesdae ánders as voorheen. Dit is so omdat die Here aan gelowiges in nuwe tye nuwe insigte in die Bybel gee. En hulle ook soms van hul verkeerd verstaan van die Bybel genees.
Met dit alles wil ek sê: Dit is nie net fundamentaliste wat die Bybel ernstig opneem nie. Die probleem is juis dat fundamentaliste die Bybel dikwels nié ernstig genoeg opneem nie, en deur ’n letterlike verstaan van dele van die Bybel wat nie letterlik verstaan moet word nie, die boodskap van die Bybel verwring . . . en 21ste eeuers in Nederland én Suid-Afrika hul rug kopskuddend op die Bybel en die Christelike geloof laat draai.
Nee, die keuse is nie om óf ’n fundamentalis óf ’n freefloateraar te wees nie. ’n Gelowige Christen hoef nie een van dié twee te wees nie.
So ’n Christen sal wel erns maak met die Bybel in al sy fasette en genres en ontstaanstye ensovoorts, sal nie die vrae wat bestaan, probeer wegpraat nie en sal weet geloof is in elk geval nooit ’n maklike saak nie: nie in Europa nie, ook nie in Afrika nie. Om te aanvaar, om te glo, dat daar regtig ’n God is, dat daar fout gekom het met die mens se verhouding met God en dat Jesus Christus aan ’n kruis moes sterf en uit die dood moes opstaan om sake te beredder, is van die twyfelaar Tomas se dae af ’n onmoontlikheid – as God jou nie daarmee help nie. Net God kan die Nederlanders en die Afrikane in staat stel om in Hom/Haar te glo.
Maar jy hoef nie ’n fundamentalis te wees om te glo nie. Om die waarheid te sê, fundamentaliste maak dit soms vir ander mense nóg swaarder om glo."

Mart said...

Lees volledige artikel wat vandag verskyn by

http://www.news24.com/Beeld/In-Diepte/0,,3-67_2447911,00.html

Mart said...

Ek het my idees oor hierdie artikel, maar ek wil eers hoor wat sê julle hiervan...

Henrietta said...

"Great minds think alike .... " ;))) Ek het al klaar die skakel na hierdie artikel opgesoek om hier op die blog te kom plak, toe sien ek jy het my voorgespring...

Ja, ek het ook my eie gedagtes oor die tema van die artikel (met 'n "verlede" waarvan jy van bewus is, Mart, waar die woord "fundamentalisme" soveel keer al na ons kant toe gegooi is...)

Wat ek al baie lank sterk oor voel, is dat mens 'n nuwe woord/term ontwikkel SONDER die heersende "fundamentalisme"-bagasie (wat Gaum ook erken in die artikel).

Hoe lyk dit, hier is mos baie kreatiewe mense hier rond?

Henrietta said...

As ek my taal reg ken, is die grond-idee van "fundamentalisme" die woord fondament of fondasie - onder andere dit wat mens (behoort te!) gooi voor jy jou huis begin bou...

Aan die einde van die Bergpredikasie (Mat 7:24-29) praat Jesus van twee huise wat op verskillende FONDAMENTE gebou is (julle ken dit). Ek is seker as mens verder in die Bybel gaan soek, sal mens dieselfde idee ook op ander plekke kry .

Hoe het dit dan gebeur dat die gedagtes rondom "fondament", ens ens so negatief geword het?

Liza-Nel said...

Hoe het dit dan gebeur dat die gedagtes rondom "fondament", ens ens so negatief geword het?

Mens moet seker eers verstaan waar die woord sy oorsprong vandaan gekry het en hoe dit interpreteer word deur verskillende godsdienste...

The term "Fundamentalist" derives from a 1909 publication "The Fundamentals: A testimony to the truth" which proposed five required Christian beliefs for those opposed to the Modernist movement.

Fundamentalism in Christianity:
In Christianity, the term fundamentalism is normally used to refer to the conservative part of evangelical Christianity, which is itself the most conservative wing of Protestant Christianity. Fundamentalist Christians typically believe that the Bible is inspired by God and is inerrant. They reject modern analysis of the Bible as a historical document written by authors who were attempting to promote their own evolving spiritual beliefs. Rather, they view the bible as the Word of God, internally consistent, and free of error.

Fundamentalism in Islam:
The term Fundamentalist has been extensively misused by the media to refer to terrorists who happen to be Muslim, or who are anti-American Muslims. This is not accurate. Fundamentalist Islam is simply the conservative wing of Islam, just as fundamentalist Christianity is the conservative wing of Christianity. The vast majority of Muslmi fundamentalists are pious individuals who strictly follow the teachings of Mohammed, promote regular attendance at mosques, and promote the reading of the Qur'an. Many promote the concept of theocratic government, in which Sharia (Islamic law) becomes the law of the state. Most probably view the West as secular, ungodly, decadent and obsessed with sex.
Most Middle Eastern terrorists are probably fundamentalist Muslims, but they share little with their fellow fundamentalists. They represent an extremist, radical wing of fundamentalist Islam, which is composed of people who believe that the Islamic state must be imposed on the people from above, using violent action if necessary.

Henrietta, dis seker maar weer 'n geval van 'n woord wat gekaap is en van sy ware betekenis gestroop is om aan te pas by mense se verskuilde agendas/motiewe...maw as 'n soort van "sneer" om jou agterlik, dom en dies meer te laat voel. Ons hier het mos al almal tot 'n mindere of meerdere mate daaronder deurgeloop.

Daar is wel een vraag wat gedurig in my gedagtes opskiet by die lees van dié woord en die negatiwiteit wat daarmee saamgaan, en dit is hoe op dees aarde ek wat myself as 'n Christen fundamentalis beskou enigsins 'n bedreiging vir wêreldvrede, godsdiensvryheid, vryheid van spraak en die demokrasie kan wees...??

Henrietta said...

Dankie vir jou verduideliking, Liza, dit maak sin. EN veral dat daar groepe is wat mens wil verkleineer.

En ek wil ook saam met jou vra : in hoeverre is Christen fundamentaliste 'n bedreiging?

Verbeel ek my, of is die "ekstreme vervolging/verkleinering" van Christen fundamentaliste 'n Suid-Afrikaanse ding? Ek lees tog wyd , en het dit nêrens so fenynig opgetel soos hier in SA nie?

Michael said...

Hallo julle almal,

Dit is 'n baie interessante onderwerp om na terug te kom.

Ek wil net gou by Henrietta aansluit met haar laaste opmerking. Omdat ek 'n Afrikaner is kan ek maar net oor ons ervaring praat. My skoonpa het 'n boek wat deur 'n Engelsman geskryf is na aanleiding van die "Post-Anglo-Boere Oorlog" verhouding tussen boer en brit in Suid Afrika. Wat my opgeval het was die Britse propaganda praatjies teen die Boere. Daar was 'n aanhaling van 'n gesiene Britse kerk leier wat met uitgebreide hoogdrawende taal geskryf oor hoe sleg die Boere is.

Hy het ruimskoots melding gemaak van die "fundamentalistiese" godsdiensitge agterlikheid van die Afrikaners.

As ek dit dan vergelyk met die bietjie wat ek al oor die Amerikaanse vryheidsoorlog gesien en gelees het dan moet ek tog erken dat die Britse propaganda metodes teen die Amerikaners in daardie tyd baie dieselfde was.

Hierdie onderwerp en die gedagtes hier bo het verder vir my 'n nuwe konteks gekry as ek dink aan die feit dat dit tog gekoppel is aan die eeu oue klasse stryd. Die klas in mag sal altyd godsdiens ook insleep in 'n verdagmakingsveldtog.

Ons moet maar kop hou in hierdie vervolging. Dit is nie werklik nuut nie en ook nie werklik geïsoleer tot ons nie.

Groete,
Michael

Bertus said...

Gaum probeer klaarblyklik die 'good cop' te wees van die liberale teologie bende.

Ek hou van sy manier en styl, en het 'n sagte plekkie vir hom omdat ek die hele Laurie Gaum episode so onsmaaklik gevind het, maar helaas, die onverdraagsaamheid en persoonlike manier en styl van die liberale panteiste en kerknuusmanne wat in die openbaar veldtogte bekend maak teen die 'bose fundamentaliste' veroorsaak dat ek 'n groot vraagteken plaas oor enigiets wat uit hul penne kom, en meer dikwels die verskuilde agenda soek.

Henrietta said...

Dankie vir die verduidelikiing, Michael - dit maak sin.

Bertus, ek het nogal gewonder waarom kritiseer Gaum eerder Jansen se artikel as Julian Muller s'n (in my kop is ek nou nog besig om op Muller s'n te reageer).

Jou opmerking "Gaum probeer klaarblyklik die 'good cop' te wees van die liberale teologie bende" verduidelik dit baie mooi! ;)))

Mart said...

Bertus sê: "....maar helaas, die onverdraagsaamheid en persoonlike manier en styl van die liberale panteiste en kerknuusmanne wat in die openbaar veldtogte bekend maak teen die 'bose fundamentaliste' veroorsaak dat ek 'n groot vraagteken plaas oor enigiets wat uit hul penne kom, en meer dikwels die verskuilde agenda soek."

Presies!
Al die soort van veldtogte het ook al 'n baie wrang smaak in my mond gelaat.
Dis heeltyd 'n kwessie van "more of the same", en dit maak my al naar...

Groete
Mart

Mart said...

Ek lees in Teologiese liberalisme en Fundamentalisme dat die tradisionele betekenis van fundamentalisme die volgende is:

•Die inspirasie van die Bybel
•Die maagdelike geboorte en die Goddelikheid van Jesus.
•Die plaasvervangende versoening wat deur die dood van Jesus bewerk is.
•Die sekerheid van die fisieke opstanding van Jesus uit die dood.
•Die aanvaarding van die wederkoms van Jesus, die eindoordeel en bestaan van die hemel en hel as plek van ewige heil of straf.

Hierdie is waarskynlik die "basiese waarhede van die Christelike geloof wat met klem aanvaar word" (Gaum) en wat volgens hom "goeie kenmerke" is.